In antwoord op de VN-Resolutie van 7 december 2007 publiceerde de VN-secretaris-generaal het rapport “Effects of the use of armaments and ammunitions containing depleted uranium”. Het rapport bevat de opinies van 15 VN-Staten en van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

De opvattingen in het rapport verschillen sterk tussen de VN-Staten onderling. Een aantal regeringen van VN-Staten aanvaarden dat er een probleem is met de vervuiling die het gebruik van inerte munitie en bepantsering op het slagveld veroorzaakt. Andere VN-Staten, waaronder NAVO-landen, ontkennen dat verarmd uranium de gezondheid van mens en milieu kan schaden. De secretaris-generaal vroeg niet het standpunt op van het U.S. Armed Forces Radiobiology Research Institute (AFRRI). Dit onderzoeksinstituut, dat gefinancierd wordt door het Pentagon, heeft sinds de helft van de jaren negentig een twintigtal onderzoeken verricht naar de effecten van chronische blootstelling aan verarmd uranium. Herhaaldelijk werden leukemie en schadelijke genetische, reproductieve en neurologische effecten vastgesteld bij de laboratoriumknaagdieren en bij in cultuur gebrachte lichaamscellen van mensen. De studies van het AFRRI zijn gepubliceerd in de peer-reviewed wetenschappelijke vakliteratuur.

De bijdragen van de WHO en van het IAEA in het rapport van de secretaris-generaal bieden weinig verrassingen. In het officiële WHO-standpunt, dat dateert van 2003, ontkent de WHO de kans op ernstige gezondheidsproblemen tengevolge van het gebruik van pantserdoordringende projectielen die verarmd uranium bevatten. Toch lijkt de WHO haar standpunt nu lichtelijk verzacht te hebben, en de WHO doet dit voorafgaand aan een rapport dat eind 2008 zal worden gepubliceerd. Niettegenstaande dit zijn er weinig waarnemers die zoveel als een wijziging van het schjnbaar onwrikbare standpunt van de WHO verwachten.

In het VN-rapport bouwt vooral Servië een sterke argumentatie op tegen het gebruik van uraniumwapens. Servië is van oordeel dat “een initiatief moet genomen worden om een Verdrag aan te nemen dat de productie en het gebruik van uraniumwapens verbiedt, en hun ontmanteling regelt”. Servië bezit een aanzienlijke ervaring op het vlak van de omgang met besmetting van het milieu door verarmd uranium.

"Wij geloven dat voorzorg in acht moet worden genomen teneinde het verdere gebruik van wapens en munitie die verarmd uranium bevatten te verbieden, en dit zo lang als niet geweten is hoe zij de gezondheid van de bevolking en van het milieu aantasten. Eens dat dit moratorium is ingesteld dient er een groep van overheidsdeskundigen bijeen te worden geroepen om het onderwerp uitvoerig onder de loep te nemen." Argentinië

ICBUW (International Coalition to Ban Uranium Weapons) was ruim tevreden over een aantal punten in het rapport van de secretaris-generaal maar was teleurgesteld over het feit dat NAVO-landen heel weinig aandacht schenken aan de gezondheid van burgers. De NAVO-landen staren zich blind op de veiligheid van hun eigen troepen. De Verenigde Staten van Amerika en het Verenigd Koninkrijk, die beiden tegen de initiële VN-Resolutie hadden gestemd, schitteren in het rapport door hun afwezigheid.

"Het verrijkingsproces brengt een buitengewoon volume aan verarmd uranium teweeg met een zeer laag percentage aan U-235 in verhouding tot de isotoop U-238. Evenzo, wanneer de onderlinge verhouding (tussen de twee isotopen) worden vergeleken met de verhouding die in de natuur wordt gevonden – waar het uranium niet geconcentreerd aanwezig is in ander vreemd materiaal – kan men besluiten dat verarmd uranium een heel gevaarlijk element is." Cuba

Het rapport geeft aan dat binnenlandse campagnes voor bewustwording rond de problematiek van verarmd uranium in wapens vruchten afwerpen, waaronder de heel positieve weerklank van Finland en Japan waar de weerstand tegen het gebruik van verarmd uranium groot is. Deze oppositie zal gebruikt worden om als basis te dienen voor de debatten over uraniumwapens tijdens de VN-Algemene Vergadering van eind dit jaar.

“Finland heeft grote waardering voor internationale initiatieven om de discussie aan te gaan over de potentiële risico's van het gebruik van verarmd uranium in wapens en munitie." Finland

"We worden bemoedigd door de respons van verschillende Staten in dit rapport,” lichtte een ICBUW woordvoerder toe. “In weerwil van de inspanningen van de VS en het VK om elk debat over de gezondheidseffecten van uraniumwapens af te blokken, toont dit rapport aan dat afwijkende niet-officiële meningen zichzelf hoorbaar kunnen maken. We vragen alle Staten die zich zorgen maken over de impact van deze wapens op burgerbevolkingen om met ons samen te werken aan de ontwikkeling van een Verdrag dat het gebruik van deze wapens voorgoed verbiedt en dat ondersteuning voorziet aan slachtoffers van besmetting.”

"Japan besteedt bijzondere aandacht aan de opvattingen en activiteiten van ngo's die belangstelling tonen in dit thema. Japan neigt zich, indien gepast, te engageren in de dialoog met de burgersamenleving over dit onderwerp." Japan

Medewerkers van ICBUW zullen in oktober 2008 in New York zijn voor de bijeenkomst van het VN-Eerste Comité, waar zij hopen een sterker geformuleerde follow-up Resolutie te kunnen overhandigen, een nieuwe Resolutie die in elk geval de kwestie van uraniumwapens voor veel komende jaren levend zal houden binnen de VN.

De Werkwijze
1. In paragraaf 1 van zijn Resolutie 62/30, verzocht de VN-Algemene Vergadering de secretaris-generaal om de gezichtspunten op te vragen van de VN-Lidstaten en van relevante internationale organisaties over de effecten van het gebruik van wapens en munitie die verarmd uranium bevatten, en om een rapport over het onderwerp over te maken naar aanleiding van de 63ste zitting van de Algemene Vergadering.
2. Op 15 februari 2008 werd een verbale nota verzonden naar de Lidstaten, hetwelk een verzoek inhield om hun rapporten tegen 31 mei 2008 in te zenden. Het VN-Kantoor voor Ontwapeningszaken zond tevens een verzoek naar het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA), het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) en naar de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
3. Tot op heden heeft de VN-secretaris-generaal 17 bijdragen ontvangen van Regeringen en van het IAEA en van de WHO. Bijkomende bijdragen die ontvangen worden van andere Lidstaten zullen als addenda bij het huidige rapport worden uitgegeven.
4. Rekening houdend met de beperking op het aantal pagina's van dit rapport, zal informatie van een algemene wetenschappelijke aard die vervat zit in de nationale toezendingen, niet worden gereproduceerd. De volledige teksten van de toezendingen en van de daaraan gehechte bijkomende informatie, liggen ter raadpleging in het VN-Kantoor voor Ontwapeningszaken.

Download het rapport in het Engels: http://daccess-ods.un.org/TMP/1217380.html

Download het rapport in het Frans: http://daccess-ods.un.org/TMP/4948139.html

Voor meer info, zie: http://www.bandepleteduranium.org/en/a/188.html

Friends of the Earth Vlaanderen & Brussel (voorheen Voor Moeder Aarde) is lid van Friends of the Earth International